Afdrukken

Ruim 20 procent van gevaarlijk geparkeerde fietsen in Utrecht zijn Swapfietsen en OV-fietsen

DUIC | 2 juli 2020 | Nieuwsbericht

Ruim 20 procent van alle fietsen die in Utrecht in 2019 ‘gevaarlijk’ geparkeerd waren en verwijderd zijn door de gemeente waren Swap- of OV-fietsen. Dit terwijl het aandeel Swap- en OV-fietsen van het totaal aantal rijwielen in de stad maar ongeveer 3 procent is. In totaal worden er jaarlijks duizenden fietsen door de gemeente afgevoerd naar een immense hal aan de Kanaalweg.

In het depot van de gemeente staan de fietsen te wachten totdat de eigenaar het rijwiel weer komt ophalen. Naast de gevaarlijk gestalde fietsen, dat waren er vorig jaar 7.195, zijn er ook nog 12.123 rijwielen van straat geplukt die te lang ongebruikt waren. De gemeente haalde ook nog 202 wrakken van straat. Met een totaal van 19.520 is dat toch een daling van bijna 2000 fietsen ten opzichte van 2018. Ook opvallend: meer dan de helft van de fietsen wordt nooit opgehaald.

Tekst gaat verder onder infographic

Slijptol

Voor veel Utrechters is het een bekend gezicht: medewerkers van de gemeente die sloten van fietsen slijpen om ze op een wagen te laden. Vervolgens worden ze afgevoerd naar het gemeentelijk depot. Daar is een grote fietsenstalling waar fietseigenaren eigenlijk liever niet komen. Voor ongeveer twee tientjes, en met de juiste sleutel en een legitimatie kunnen Utrechters daar hun fiets weer ophalen. Er zijn twee redenen waarom fietsen hier terechtkomen: of de rijwielen stonden gevaarlijk geparkeerd of ze stonden ergens te lang geparkeerd.

Fietsen die te lang op straat staan worden weesfietsen genoemd. Daar zijn twee termijnen voor: 14 en 28 dagen. Het is afhankelijk van de plek in de stad hoe lang de rijwielen daar mogen staan. De 28 dagen-termijn is de standaard. Het is eigenlijk niet de bedoeling om ergens in Utrecht een fiets langer dan dat ongebruikt te parkeren. De 14 dagen-termijn geldt voor sommige stukken in de binnenstad en rondom de stations. De gemeente houdt jaarlijks meerdere zogenoemde weesfietsenacties. Daarbij krijgen fietsen een label met een datum erop, zodat na 14 of 28 dagen duidelijk is welke rijwielen niet gebruikt zijn.

Tekst gaat verder onder infographic

Dan is er een tweede categorie: de gevaarlijk gestalde fietsen. De gemeente heeft hier regels voor opgesteld. De rijwielen mogen vooral niet op voetpaden staan, of op andere plekken waar ze hinderlijk zijn voor de doorstroming. In de praktijk gebeurt dit vooral in het centrumgebied. De gemeente schrijft: “Handhaven op gevaarlijk gestalde fietsen is een forse maatregel, die bedoeld is voor gebieden waar de druk op de beschikbare openbare ruimte zeer groot is en waar zeer grote getalen fietsen aanwezig zijn en voor problemen zorg.”

Bij de gevaarlijk gestalde fietsen is iets opvallends te zien. Vorig jaar werden 7.195 fietsen verwijderd omdat ze gevaarlijk gestald waren. Bijna 20 procent van deze rijwielen was een Swap- of OV-fiets. Swapfiets is een bedrijf dat fietsen verhuurd voor een vast bedrag per maand. Veel studenten maken er gebruik van, omdat het gemak biedt. Bij bijvoorbeeld een lekke band komt het bedrijf langs om de fiets te repareren. Klanten betalen per maand een klein bedrag voor de fiets.

Tekst gaat verder onder infographic

Deze herkenbare rijwielen met een blauwe voorband zijn met 14,5 procent sterk oververtegenwoordigd bij het aantal gevaarlijke parkeerders. Want het aantal Swapfietsen ten opzichte van het totaal aantal fietsen in de stad is minder dan 3 procent. Dit aantal is overigens niet precies te berekenen, omdat we niet precies weten hoeveel fietsen er in de stad zijn. Wel is bekend dat 94 procent van de ruim 350.000 inwoners van de stad 1 of meerdere fietsen heeft. Daarnaast liet Swapfiets in 2019 weten 10.000 klanten in de stad te hebben.

Studenten

Dennis Zwagerink is Operations Manager bij Swapfiets en denkt dat het hogere aandeel van hun fietsen ‘ongetwijfeld’ te maken heeft met hun klantenbestand, dat voornamelijk uit studenten bestaat. Ook zou het tekort aan parkeermogelijkheden in het centrum meespelen. Dit is namelijk de plek waar de meeste gevaarlijk gestalde fietsen worden verwijderd, en waar studenten veel komen. Om het aantal afgevoerde Swapfietsen omlaag te brengen is het bedrijf met de gemeente een proef gestart waarmee klanten automatisch een berichtje krijgen als hun fiets bij het depot staat. “Soms zelfs al voordat ze in de gaten hebben dat hun fiets opgehaald is. Ze kunnen deze dan voor de normale depotkosten ophalen. We merken dat hierdoor meer dan 75 procent van de klanten binnen een week hun fiets weer ophaalt bij het depot.”

Dit was een stuk lager voordat dit systeem werd ingevoerd. Swapfiets laat aan weten dit ook graag in andere steden te gaan doen. Zwagerink haalt ook het beperkte aantal parkeerplaatsen in Utrecht aan. Ook de gemeente Utrecht werkt toe naar meer fietsparkeervoorzieningen in de stad.

Zwagerink zegt: “We merken dat het gebruik van de fiets als ‘veilig’ vervoersmiddel weer flink aan het toenemen is en ik hoop dat ook de stallingsruimte hiermee zal toenemen.” Uiteindelijk, benadrukt ook Swapfiets dat het de verantwoordelijkheid is van de fietser. “Bij de uitlevering van een Swapfiets leggen we de laatste parkeerregels uit en hoe ze de fietsen goed op slot moeten zetten. Wij benadrukken ook dat ze met de fiets om moeten gaan, alsof het hun eigen fiets is.”

OV-fietsen

Naast de Swapfiesten worden ook OV-fietsen vaker afgevoerd omdat ze gevaarlijk geparkeerd staan. In Utrecht staan volgens de gemeente ongeveer 2000 OV-fietsen. Vorig jaar werden er 378 stuks afgevoerd naar het gemeentelijk depot omdat ze niet goed geparkeerd stonden. Dat is meer dan 5 procent van het totaal aan gevaarlijk geparkeerde fietsen. Ook met NS zijn er afspraken gemaakt over het ophalen van de fietsen bij het gemeentedepot. In totaal is het aantal gevaarlijk geplaatste fietsen overigens flink afgenomen, in 2018 waren dit er nog 9.209 en vorig jaar dus 7.195.

Maar hoe weten Utrechters of hun fiets door de gemeente is meegenomen of is gestolen? In 2019 zijn er namelijk 3.201 aangiften binnengekomen van fietsendiefstallen. Uitgaande van de cijfers is de kans dus groter dat een vermiste rijwiel in het gemeentelijk depot staat. Op de website verlorenofgevonden.nl worden alle door de gemeente verwijderde fietsen geplaatst, inclusief foto en reden van verwijdering. Toch blijven er duizenden fietsen in het gemeentelijk depot staan. In 2018 werden bijna 14.190 fietsen niet opgehaald en in 2019 waren dat er 13.700.